رأی خلاصه جریان پرونده

حسب محتویات پرونده آقای س. ت. 31 ساله دارای سابقه کیفری در نزاع و مواد مخدر با وکالت تسخیری آقای ع. م. دایر به مباشرت در یک فقره قتل عمدی مرد مسلمان مرحوم ح. ت. در ماه حرام که در شعبه دوم دادگاه کیفری یک شهرستان ر. تحت رسیدگی قرار گرفته و در تاریخ ۱۳۹۴/5/25 مبادرت به صدور دادنامه شماره 9409971331200123 نموده نظر به اینکه وفق مفاد کیفرخواست از سوی دادسرای عمومی و انقلاب ص. مأمورین انتظامی ه. پس از اطلاع و گزارش وقوع یک فقره درگیری در روستای ن. در ساعت 12/5 بامداد مورخه 93/6/12 به محل مورد نظر عزیمت و پس از حضور در محل با توجه به اظهارات خانم ف. متهم و مقتول که هر دو برادر بودند با یکدیگر درگیر که در این درگیری متهم موصوف با مراجعه به آشپزخانه و برداشتن یک چاقو و وارد آوردن آن به شکم مقتول وی را مجروح و خود متواری می‌شود. مقتول به بیمارستان انتقال و در آنجا فوت می‌نماید. افراد حاضر در صحنه درگیری از جمله مادر و خواهر مقتول در خصوص نحوه درگیری طرفین اظهار داشته‌اند که ماحصل آن دائر مدار درگیری دو برادر در داخل خانه و بخاطر روشن نمودن تلویزیون می‌باشد اولیای‌دم متوفی خانم ص. ق. و ع. و ع. هر دو ت. فرزندان مقتول اعلام شکایت نموده و تقاضای مجازات متهم را داشته‌اند که در اثنای تحقیقات و نیز در این مرجع مادر مقتول رضایت خود را اعلام داشته است ولیکن فرزندان مقتول با باقی ماندن بر شکایت خود تقاضای قصاص متهم را می‌نمایند. پزشکی قانونی علت فوت مرحوم ح. ت. را شوک ناشی از خونریزی داخلی و خارجی به دلیل پارگی آئورت شکمی بر اثر اصابت جسم نوک تیز و برنده اعلام داشته است متهم پس از وقوع قتل فردای آن روز خود را به مأمورین آگاهی معرفی می‌نماید وی قتل برادرش را می‌پذیرد ولکن ادعا می‌کند که قصد قتل او را نداشته و فقط می‌خواسته وی را بترساند. متهم در جلسه دادگاه و در آخرین دفاع از خود ضمن اظهار ندامت از عملکرد خویش و اینکه برادرش را با چاقو به قتل رسانده ارتکاب قتل عمدی را نپذیرفته و ادعا می‌کند که قصد قتل نداشته است و صرفاً به جهت دفاع از خود از چاقو استفاده کرده است دادگاه بیان داشته چون عمل ارتکابی وارد کردن چاقو بر بدن نوعاً کشنده بوده نیازی به قصد جرم قتل ندارد و در مورد دفاع مشروع که این موضوع از ناحیه وکیل مطرح شده چون در درگیری میان متهم مزبور و متوفی دفاع ادعایی متهم به هیچ‌ وجه تناسبی با حمله مقتول نداشته و در حالی می‌توانسته فرار کند یا افراد حاضر در خانه را به کمک بطلبد و یا قبل از برداشتن چاقو از آشپزخانه نزاع و درگیری را فیصله و پایان دهد که مبادرت به این عمل ننموده است و با چاقوی آشپزخانه مرتکب قتل گردیده و فرار متهم از قتل و عدم کمک به متوفی جهت رساندن او به بیمارستان و خلاصی وی از مرگ و با توجه به کلیه امارات و قرائن موجود در پرونده با اکثریت اعضای دادگاه متهم مرتکب قتل عمدی گردیده و اتهام ارتکاب به قتل عمدی آن هم در ماه حرام را محرز و مسلم دانسته و با استناد به بند ب ماده 290 -301-347-350-351-381-385-417-423-436-438-492-555 و 557 قانون مجازات اسلامی متهم را به یک مرتبه قصاص نفس و پرداخت یک سوم دیه کامل مرد مسلمان در حق اولیای‌دم متوفی ع. و ع. ت. محکوم می‌نماید مضافاً اجرای حکم قصاص نفس موقوف به پرداخت سهم دیه مادر مقتول از سوی درخواست‌کنندگان قصاص به مرتکب قتل عمدی است هم‌چنین به موجب ماده 562 و 564 قانون آئین دادرسی متهم موصوف را به پرداخت کلیه هزینه‌های تحقیقاتی و محاکمه و نیز هزینه دادرسی محکوم می‌نماید. نظر اقلیت اعضای دادگاه به این شرح که با توجه به شهادت گواهان و مطلعین حادثه مادر و خواهر و خاله و شوهر مادر متهم و مقتول که با یکدیگر درگیر شده‌اند و مرحوم مقتول متهم به قتل را مورد ایراد ضرب و جرح قرار داده و اگر س. ت. ح. را نمی‌کشت حتماً ح. س. را می‌کشت اقدام متهم به قتل از مصادیق دفاع مشروع موضوع بند ت ماده 302 قانون مجازات اسلامی می‌باشد. النهایه چون مقتول با صندلی متهم به قتل را مورد ضرب و جرح قرار داده و متهم به قتل با چاقو از خود دفاع کرده نامبرده از دفاع تجاوز کرده است که حسب تبصره 2 ماده مرقوم محکوم به قصاص نمی‌شود و عقیده به صدور حکم به محکومیت متهم به پرداخت دیه در حق متقاضیان نفس و نیز محکومیت تعزیری دارم. پس از ابلاغ رأی آقای ع. م. به وکالت از محکوم‌علیه آقای س. ت. با تقدیم لایحه‌ای مبنی بر اینکه موکل از خود دفاع مشروع نموده و مشروحاً آن را توضیح داده ضم پرونده گردیده درخواست تجدیدنظرخواهی نموده که پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و جهت رسیدگی باین شعبه ارجاع می‌شود. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای رضا حاتمی عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای کامران محمد حسینی دادیار دیوان عالی کشور با توجه به گزارش عضو محترم ممیز و نظر باینکه اقدام متهم تا حدی نیست که بتوان آن را دفاع تلقی نمود با توجه به استدلال دادگاه تقاضای صدور رأی شایسته را دارم. مشاوره نموده چنین رأی می‌دهد :

رأی شعبه دیوان عالی کشور

تجدیدنظرخواهی آقای ع. م. وکیل تسخیری محکوم‌علیه آقای س. ‌ت. نسبت به دادنامه شماره 9409971331200123 مورخه ۱۳۹۴/5/25 صادره از شعبه دوم دادگاه کیفری یک شهرستان ر. وارد به نظر نمی‌رسد زیرا از ناحیه تجدیدنظرخواه اعتراض موجه و مدللی که موجبات نقض دادنامه معترض‌عنه را ایجاب نماید ابراز و اقامه نشده است و رأی دادگاه با توجه به اظهارات گواهان حاضر در صحنه درگیری و مدارک بیمارستانی متوفی که نهایتاً منجر به فوت، صورت‌جلسه بازسازی صحنه جرم توسط بازپرسی و بازدید وی از محل نزاع و درگیری منجر به قتل به شرح معاینه جسد در نظریه و گزارش پزشکی قانونی که علت فوت را شوک ناشی از خونریزی داخلی و خارجی به دلیل پارگی آئورت شکمی بر اثر اصابت جسم نوک تیز و برنده و اقرار متهم به وارد آوردن چاقو بر بدن متوفی و مردود دانستن اعضای اکثریت دادگاه بر دفاع مشروع متهم و کلیه امارات و قرائن جوف در پرونده رأی صادره وفق موازین قانونی اصدار یافته و ایراد و اشکالی بر آن وارد نمی‌باشد با استناد به بند الف ماده 469 قانون آئین دادرسی در امور کیفری ضمن رد تجدیدنظرخواهی دادنامه تجدیدنظرخواسته را عیناً تأیید و ابـــرام مـی‌نماید.
رئیس و مستشار شعبه 29 دیوان عالی کشور
نبی‌اله راجی - رضا حاتمی